• MEA

โรงพยาบาลการไฟฟ้านครหลวง

MEA HOSPITAL

ฟันและสุขภาพในช่องปาก

มารู้จักฟันและเหงือกก่อน

Create Date: 16 พ.ค. 55

การดำรงชีวิตของมนุษย์ต้องอาศัยปัจจัยสี่ คือ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย และยารักษาโรค ซึ่งในการรับประทานอาหารนั้น ฟันนับเป็นองค์ประกอบที่สำคัญยิ่ง เนื่อง จากฟันทำหน้าที่จับ หรือ ฉีกอาหาร บดเคี้ยวอาหาร และ เป็นส่วนประกอบเพื่อความสวยงามของใบหน้าและใช้ในการพูด

มนุษย์มีฟันอยู่ 2 ชุด
  • ฟันน้ำนม
    เป็นฟันชุดแรก มี 20 ซี่ แบ่งเป็น ฟันบน 10 ซี่ และ ฟันล่าง 10 ซี่ เริ่มเห็นฟันซี่แรกในปาก เมื่อเด็กอายุ 6 เดือน และจะขึ้นครบเต็มปากเมื่ออายุประมาณ 2 ½ ขวบ ฟันน้ำนม 20 ซี่นี้ ประกอบด้วย ฟันหน้า(ฟันตัดหรือฟันกัด) 8 ซี่ ฟันเขี้ยว 4 ซี่ ฟันกราม 8 ซี่


  • ระยะการขึ้นและการหลุดของฟันน้ำนม

    ฟันบน ขึ้น หลุด
    ฟันหน้าซี่กลาง 7 ½ เดือน 7 - 8 ปี
    ฟันหน้าซี่ข้าง 9 เดือน 8 - 9 ปี
    ฟันเขี้ยว 18 เดือน 11 - 12 ปี
    ฟันกรามซี่ที่ 1 14 เดือน 10 - 11 ปี
    ฟันกรามซี่ที่ 2 24 เดือน 10 - 12 ปี
    ฟันล่าง ขึ้น หลุด
    ฟันหน้าซี่กลาง 6 เดือน 6 - 7 ปี
    ฟันหน้าซี่ข้าง 7 เดือน 7 - 8 ปี
    ฟันเขี้ยว 16 เดือน 9 - 10 ปี
    ฟันกรามซี่ที่ 1 12 เดือน 10 - 12 ปี
    ฟันกรามซี่ที่ 2 20 เดือน 11 - 12 ปี

    • ฟันถาวร (ฟันแท้)
      เป็นฟันชุดสุดท้ายมี 32 ซี่ แบ่งเป็นฟันบน 16 ซี่ และ ฟันล่าง 16 ซี่ ฟันชุดนี้ มีฟันหน้า (ฟันตัดหรือฟันกัด ) 8 ซี่ ฟันเขี้ยว 4 ซี่ ฟันกรามน้อย 8 ซี่ ฟันกราม 12 ซี่ ฟันแท้ซี่ แรกเป็นฟันกราม ขึ้นเมื่ออายุ 6 ปี ส่วนฟันกรามซี่สุดท้ายอาจขึ้นเร็วหรือช้า ง่ายหรือยากได้ต่างๆกัน มีระยะเวลาการขึ้นจนกว่าจะเต็มซี่ ตั้งแต่อายุ 18 - 30 ปี

ระยะการขึ้นของฟันถาวร

ฟันบน ขึ้น
ฟันหน้าซี่กลาง 7 - 8 ปี
ฟันหน้าซี่ข้าง 8 - 9 ปี
ฟันเขี้ยว 11 - 12 ปี
ฟันกรามน้อยซี่ที่ 1 10 - 11 ปี
ฟันกรามน้อยซี่ที่ 2 10 - 12 ปี
ฟันกรามซี่ที่ 1 6 - 7 ปี
ฟันกรามซี่ที่ 2 12 - 13 ปี
ฟันกรามซี่ที่ 3 17 - 21 ปี
ฟันล่าง ขึ้น
ฟันหน้าซี่กลาง 6 - 7 ปี
ฟันหน้าซี่ข้าง 7 - 8 ปี
ฟันเขี้ยว 9 - 10 ปี
ฟันกรามน้อยซี่ที่ 1 10 - 12 ปี
ฟันกรามน้อยซี่ที่ 2 11 - 12 ปี
ฟันกรามซี่ที่ 1 6 - 7 ปี
ฟันกรามซี่ที่ 2 11 - 13 ปี
ฟันกรามซี่ที่ 3 17 - 21 ปี
ฟัน
ฟันแต่ละซี่แบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่คือ ตัวฟัน (Crown) และ รากฟัน (Root)
  • ตัวฟัน คือ ส่วนที่มองเห็นได้ในปาก ซึ่งโผล่พ้นจาก กระดูกขากรรไกรที่ฟันฝังตัวอยู่

  • รากฟัน คือ ส่วนที่มองไม่เห็น เนื่องจากฝังอยู่ในกระดูกขากรรไกร และ ยังถูกคลุมทับด้วยเหงือกอีกด้วย ฟันบางซี่มี 1ราก เช่น ฟันหน้า และบางซี่มี 2 หรือ 3 ราก เช่น ฟันกราม
  • บริเวณที่ตัวฟันพบกับรากฟันเรียก คอฟัน




    ส่วนประกอบของฟันทั้งภายนอกและภายในกระดูกขากรรไกร
  • ตัวฟัน (Crown) ประกอบด้วย
    • เคลือบฟัน (Enamel) เป็นส่วนชั้นนอกที่สุดที่ปกคลุมตลอด ส่วนตัวฟันไปถึงคอฟัน เคลือบฟันนี้แข็งที่สุดในร่างกาย ทำหน้าที่ป้องกันเนื้อฟัน เคลือบฟันมีสีขาวอมเหลืองถึงขาวอมเทา และ มีลักษณะโปร่งแสง ฉะนั้นการที่คนเรามีฟันขาวหรือเหลืองกว่ากัน เนื่องจาก มีความหนาบาง และ ความโปร่งแสงของเคลือบฟันมากน้อยต่างกัน บางคนฟันเหลืองกว่าอีกคน เนื่องจาก มีเคลือบฟันบางกว่า และ โปร่งแสงมากกว่าอีกคน จึงทำให้เห็นส่วนเนื้อฟันใน (Dentin) ซึ่งมีสีเหลือง ได้ชัดเจนกว่าอีกคน
    • เนื้อฟัน (Dentin) มีสีเหลืองอยู่ใต้เคลือบฟัน มีตลอดทั้งส่วนตัวฟัน และ รากฟัน เป็นเนื้อเยื่อชั้นกลางของฟัน ซึ่งมีการสร้างเนื้อฟันเพิ่มขึ้นได้ตลอดชีวิต ซึ่งต่างกับเคลือบฟันที่ไม่สามารถสร้างเพิ่มได้
    • โพรงประสาทฟัน ( Pulp Cavity) เป็นช่องหรือโพรงอยู่ใจ กลางตัวฟัน ช่องนี้ติดต่อกับคลองรากฟันด้วย โพรงประสาทฟันเป็นที่อยู่ของ เนื้อเยื่อที่อยู่กันหลวมๆ ประกอบด้วย เส้นเลือดที่มาเลี้ยงฟัน เส้นประสาทที่มาสู่ฟัน และเซลล์ที่สร้างเนื้อฟันรวมทั้งหลอดน้ำเหลือง โพรงประสาทฟัน ทำหน้าที่ ป้องกันอันตรายจากภายนอก และมีเนื้อเยื่อให้อาหาร และความรู้สึกแก่เนื้อฟัน ซึ่งถ้ามีอันตรายจากภายนอกจะเป็นผลให้เกิดอาการปวดหรือเสียวฟันได้



  • ส่วนประกอบของตัวฟัน รากฟัน และ อวัยวะรอบฟัน
     
  • รากฟัน (Root) ประกอบด้วย
    • เคลือบรากฟัน (Cementum) มีสีเหลืองอ่อนเป็นส่วนชั้นนอกสุดของรากฟัน หุ้มรากฟันไว้ ไม่ได้ทำหน้าที่ป้องกัน แต่ทำหน้าที่เป็นที่ยึดของเอ็นยึดปริทันต์ให้รากฟันติดกับกระดูก เคลือบรากฟันนี้จึงอ่อนกว่าเคลือบฟัน(Enamel)
    • เนื้อฟัน (Dentin) เหมือนกับเนื้อฟันซึ่งเป็นชั้นกลาง ในส่วนตัวฟัน อยู่ถัดจากเคลือบรากฟัน
    • โพรงรากฟัน เรียก คลองรากฟัน ( Root Canal ) อยู่ใจกลางรากฟัน และติดต่อกับโพรงประสาทฟัน ตรงปลายรากฟันจะมีรูเปิดให้คลองรากฟันติดต่อกับเนื้อเยื่อภายนอก รูเปิดนี้เป็นทางผ่านของเส้นเลือด เส้นประสาท และหลอดน้ำเหลือง ซึ่งแยกมาจากร่างกายส่วนขากรรไกรและใบหน้า เส้นเลือดดำจะไปต่อกับเส้นเลือดดำใหญ่ภายนอก ทำให้เลือดจากภายในฟันเข้าสู่วงจรโลหิตติดต่อกันทั่วร่างกาย ฉะนั้นถ้ามีฟันผุถึงคลองรากฟันจะมีโอกาสให้เชื้อโรคกระจายไปสู่อวัยวะสำคัญได้ เช่น สมอง หัวใจ และไต เป็นต้น
อวัยวะรอบรากฟัน

รากฟันแต่ละซี่ ฝังแน่นอยู่ในกระดูกเบ้าฟัน โดยมีเอ็นยึดปริทันต์( Periodontal Ligament ) ยึดจากเคลือบรากฟันไปยังกระดูกเบ้าฟัน นอกจากนั้นจะมีเหงือกรัดแน่นรอบคอฟัน และหุ้มกระดูกเบ้าฟัน โดยมีเส้นใยเหงือก( Gingival Fiber ) รัดแน่นระหว่างเหงือกและฟัน เพื่อป้องกันสิ่งแปลกปลอม หรืออันตรายใดๆ ผ่านเหงือกลงไปสู่อวัยวะข้างใต้ได้ แต่ระหว่างเหงือกกับฟันจะมีร่องลึก 0.5 - 3 ม.ม. โดยรอบเรียกว่าร่องเหงือก ( Gingival Sulcus หรือ Gingival Crevice )

เหงือกปกติจะมีสีชมพูซีดรัดแน่นรอบคอฟัน ถ้าคนที่มีสีผิวคล้ำเหงือกอาจมีสีคล้ำได้ เหงือกแบ่งออกเป็น 3 บริเวณ

  • ขอบเหงือก (Marginal Gingiva ) คือส่วนที่ล้อมรอบคอฟัน เป็นส่วนผนังของร่องเหงือก และมีลักษณะบางแนบกับคอฟัน
  • เหงือกยึด ( Attached Gingiva ) คือเหงือกส่วนที่ยึดติดกับฟันและกระดูกเบ้าฟัน เหงือกส่วนนี้ต่อมาจากขอบเหงือก ทำหน้าที่ป้องกันอวัยวะข้างใต้ เหงือกยึดมีสีชมพูซีดและมีความกว้างตั้งแต่ 1- 6 ม.ม.
  • เหงือกสามเหลี่ยมระหว่างฟัน (Interdental Papilla ) คือขอบเหงือกที่อยู่ระหว่างซี่ฟัน



ขั้นตอนการผุของฟันจากเคลือบฟัน - คลองรากฟัน



องค์ประกอบของฟันและอวัยวะรอบฟัน



เหงือกปกติ



เหงือกปกติของคนอายุ 65 ปี



เหงือกปกติของคนที่มีสีผิวคล้ำ



ขอบเหงือก เหงือกยึด และ สามเหลี่ยมระหว่างฟัน
 
ความพึงพอใจในบริการห้อง่จ่ายยา
Poll
MEA
โรงพยาบาลการไฟฟ้านครหลวง
809/1 ถนนสามเสน แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร 10300

โทรศัพท์ : 02-242-5045

ผู้เยี่ยมชมวันนี้ 81
ผู้เยี่ยมชมทั้งหมด 163,757
  • MEA
    แฟกซ์ : 02-242-5120
  • MEA
    E-mail : med@mea.or.th
© สงวนลิขสิทธิ์ 2563 : การไฟฟ้านครหลวง